Operatie schoon schip

Henk Krol

Den Haag 19 januari 2021.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de val van het kabinet en de aanleiding daarvoor, de toeslagenaffaire.
Henk Krol stelde dat de rechtsstaat op zijn fundamenten. De toeslagenaffaire staat helaas niet alleen. Ook de slachtoffers van de gaswinning in Groningen worden al jaren van het kastje naar de muur gestuurd.
Krol pleit voor een operatie Schoon Schip die de misstanden inventariseert en voorstellen doet voor herstel. Ook wil hij een onderzoek naar de maximale houdbaarheidsdatum van een minister-president en topambtenaren.

Inbreng
Mevrouw de Voorzitter. Allereerst mijn dank aan de leden van de commissie van Dam die een doordringend rapport schreven over het ongekende onrecht dat de slachtoffers van de toeslagenaffaire.
Laat de val van Rutte 3 een moment van bezinning zijn, op vele manieren.
Voor ons als Tweede Kamer zijn er lessen te leren. Ondanks de tegenwerking, hebben collega’s Leijten, Azarkan en Omtzigt de onderste steen boven gekregen door vast te bijten en niet meer los te laten. Dat is het wezenlijke werk van het parlement, het controleren van het kabinet. Wat de heer Omtzigt daar vandaag over zei is treffend, indrukwekkend en juist.
Voor de Raad van State zijn er lessen te leren. De rechtsstaat schudde op zijn fundamenten. Als de slachtoffers van de toeslagenaffaire bezwaar maakten bij de Raad van State, kregen ze ongelijk. Pas in 2019 stelde de Raad van State dat het evenredigheidsbeginsel van toepassing was. De basisbeginselen van onze rechtspraak zijn geschonden. De rechtspraak is de laatste strohalm bij onrecht. De Afdeling bestuursrecht heeft een intern onderzoek aangekondigd of hun uitspraken vaker disproportioneel waren, maar we kunnen zo’n onderzoek beter onafhankelijk organiseren.
Mevrouw de Voorzitter, hoe komt het toch dat bij deze demissionair premier altijd anderen de schuld krijgen en de rommel moeten opruimen? Onder zijn bewind moest zelfs de koning excuus aanbieden. Het is echt ongekend. Niet alleen de rechtsstaat maar ook de monarchie schudde op zijn grondvesten. Je kan voor of tegen het Koningshuis zijn, we kunnen er een debat over voeren, maar wat deze premier liet gebeuren, is beneden alle niveau.
Terugkijkend op Rutte 3 doemt er een donker beeld op. De toeslagenaffaire staat helaas niet op zichzelf.
– De aardbevingschade in Groningen en de schadeloosstelling die niet van de grond komt.

– De herindelingen tegen de wil van de inwoners in. Ik noem de burgers van de voormalige gemeente Haren die zich met hand en tand verzetten. Nu worden de inwoners van de gemeente Schaijk weer omvergelopen.

– De Jeugdzorg waar onschuldige kinderen worden opgesloten. Dat is werkelijk helemaal buiten proporties.

– En hoe zit het met de huur- en zorgtoeslag. Worden daar ook mensen gebrandmerkt als fraudeurs, zonder dat daar sprake van is?

Al deze gapende wonden hebben één ding gemeen. Het kabinet Rutte 3 laat de slachtoffers radeloos bungelen. Ik pleit voor operatie Schoon Schip, een onafhankelijke commissie die het leed aangedaan door het kabinet Rutte 3 inventariseert en voorstellen doet om de schade te herstellen.
In samenhang hiermee, noem ik de arrogantie van de macht. Hoe sta je in het leven als je 10 jaar leiding geeft aan een land? Macht mag nooit vanzelfsprekend worden. In een democratie is de wil van de meerderheid vanzelfsprekend. Dit kabinet schafte het raadgevend referendum af. Als één van de weinige landen in Europa hebben wij nu geen noodventiel meer.
De macht van de topambtenaren is groot. Te groot. Bij ons systeem blíjven de ambtenaren ook al krijgt een nieuw kabinet een andere kleur. Soms worden ze ontslagen. Vanwege de toeslagenaffaire is een topambtenaar vertrokken. Hij werd echter meteen voorgedragen voor een hoge positie bij de gemeente Den Haag. Hoe gaat het kabinet om met topambtenaren die aantoonbare fouten hebben gemaakt? Wat gebeurt er met de overige topambtenaren die in de toeslagenaffaire grove steken hebben laten vallen? Er wordt vaak beweerd dat ambtenaren moeten doen wat de politieke leiding hen opdraagt. Gebeurt dat ook? Of zijn zij het juist die informatie voor hun minister achterhouden. De toeslagenaffaire toont aan dat een diepgaand onderzoek nodig is naar de arrogantie van de macht. Daarbij is het zinvol om te kijken naar een eventuele maximale houdbaarheidsdatum van een premier en de houdbaarheid van topambtenaren.
Tenslotte. Het aftreden plaatst mijn motie om de Tweede Kamerverkiezingen in de zomer te houden, in een nieuw daglicht. Ik diende hem in omdat experts in maart een piek van de Britse mutatie verwachten. Het RIVM verwacht dat we tot in april vastzitten aan de maatregelen. 17 maart is onverantwoord.
Een demissionair kabinet moet uiteraard wel zo snel mogelijk vervangen worden. Daarom zou ik met hart en ziel wél willen dat het 17 maart blijft, maar dat is onverantwoord. De zomer is met afstand het veiligste seizoen in een viruspandemie. Het is ook het vroegst mogelijke moment voor de verkiezingen. En het mag onder geen beding later. In dat opzicht heb ik mijn motie gewijzigd. Ik roep de Kamer daarom met klem op om morgen voor mijn motie te stemmen.

Meer nieuws

Machtsmisbruik

Drie weken geleden vroeg ik een brief over Build Back Better en de Great Reset van de World Economic Forum. De minister-president gebruikt die term

Lees meer

Hier-is-Henk

“Hier-is-Henk”  Verkiezingstoer Tweede Kamerverkiezingen 2021  LIJST25 Tot aan de verkiezingen op 17 maart 2021 trekt Henk Krol en zijn team door het land om u

Lees meer

Kabinet snijdt pas af

Vandaag in het debat over de nieuwe wet over de avondklok stelt Henk Krol dat het demissionaire kabinet de rechter de pas afsnijdt. Eerst het

Lees meer